Diabetes Mellitus
Er zijn verschillende types diabetes mellitus:
Type 1 diabetes
Is een aandoening waarbij het eigen afweersysteem de insuline producerende cellen in de alvleesklier vrij snel vernietigt (enkele maanden tot hoogstens een jaar). Hierdoor is het insuline gehalte in het bloed plots bijna nul wat erge en duidelijk voelbare gevolgen heeft voor de patient. Meestal worden adolescenten of jong volwassenen hierdoor getroffen.
De symptomen zijn:
- erge dorst
- zeer veel urineren
- vermageren
- erge vermoeidheid
Een snelle aanpak is hier vereist: een intensieve insuline behandeling met 4 injecties per dag is noodzakelijk. Type 1 diabetes is dus een auto-imuun ziekte: het afweersysteem of imuunstelsel, valt het eigen lichaam aan.
Type 2 diabetes
Komt vaak voor samen met een groep andere aandoeningen die allemaal een risico vormen voor het vroegtijdig ontwikkelen van hart- en vaatziekten. Het gaat hierbij om:
- overgewicht
- hoog cholesterol
- hoge bloeddruk
Alle aspecten moeten behandeld worden. Dit betekent dat verschillende geneesmiddelen nodig zijn, waaronder natuurlijk ook suiker verlagende. Bij type 2 patienten is er wel nog eigen insuline productie maar is het lichaam er veelal ongevoelig voor zodat de insuline haar werk niet kan doen. Aldus blijft het bloedsuikergehalte toch te hoog. (insuline resistentie)
Zwangerschapsdiabetes
Is een vorm van type 2 diabetes die ontstaat in de 2e helft van de zwangerschap. Aangepaste voeding is bijna voldoende om de glycemie onder controle te houden, wat zeer belangrijk is tijdens de zwangerschap, bvb om een te hoog geboortegewicht te voorkomen. Goede opvolging met frequente glycemie zelfcontrole is dus noodzakelijk. Na de bevalling verdwijnt de diabetes weer. Vrouwen die ooit zwangerschapsdiabetes hadden, behouden wel een groter risico om op latere leeftijd de klassieke type 2 diabetes te krijgen. Het voorkomen van overgewicht (gezonde voeding) en voldoende beweging zijn hier de beste preventieve maatregelen.
Basis principes van de behandeling van diabetes
Voeding
Gezonde voeding blijft het fundament van een geslaagde diabetesbehandeling, ongeacht het aantal pillen of insuline injecties.
In het Stedelijk Ziekenhuis Roeselare kan u beroep doen op het diëtistenteam. Zij zorgen ervoor dat u, als diabetespatiënt, goed weet wat de invloed is van uw voeding op de glycemie.
U krijgt minstens jaarlijks persoonlijk voedingsadvies tijdens een dieetconsultatie waarbij gezonde voedingsrichtlijnen worden toegepast op uw individueel voedingspatroon. U wordt ook uitgenodigd op de jaarlijkse groepssessies waar telkens een interessant voedingsonderwerp wordt toegelicht.
Advies op afspraak, elke werkdag van 7u30-17u00.
Contactgegevens dieetafdeling
Glycemie monitoring
Het zelf thuis kunnen meten van het suikergehalte in het bloed is een werkinstrument voor arts en patient om de behandeling te kunnen opvolgen en bijstellen waar nodig. Technisch is glycemie zelfmonitoring heden zeer eenvoudig geworden en het materiaal is bijna altijd via één of ander kanaal terugbetaald.
Medicijnen
Pillen
Er bestaan talrijke suikerverlagende medicijnen met verschillende werkingsmechanismen. Deze zijn enkel werkzaam bij patiënten met type 2 diabetes. Type 1 patienten en zwangere vrouwen kunnen enkel met insuline behandeld worden. Er zijn 3 grote families aan pillen:
- Sulfonylurea en gliniden
- stimuleren de alvleesklier om meer insuline te maken
- kunnen soms ook een te lage bloedsuikerspiegel veroorzaken (hypoglycemie)
- Biguaniden : Metformine
- zorgt dat de reeds aanwezige insuline beter werkt (minder insuline resistentie)
- het bloedsuiker gehalte kan hiermee niet lager dan normaal worden
- DPP4-inhibitoren
- vertragen de maaglediging
- zorgen er ook voor dat de alvleesklier beter insuline produceert
- ook geen risico voor hypoglycemie
Vaak zijn combinaties noodzakelijk om voldoende effect te bekomen.
Injecties
Insuline
Best gekend zijn insuline injecties. Heden gebeurt dit met speciaal hiervoor ontworpen insuline injectiepennen (zien eruit als een grote vulpen waarbij de schrijfpunt een klein dun naaldje is van amper 5 mm lang , gevuld met insulinepatronen ipv inkt). Zichzelf hiermee inspuiten is zeer éénvoudig. De techniek wordt aan de patiënten aangeleerd. Insuline injecties worden dus noodzakelijkerwijs toegepast bij type 1 patienten maar ook type 2 patienten krijgen vaak insuline, meestal in combinatie met pillen.
GLP-1 analogen
Meer recent is een nieuw soort geneesmiddel op de markt gekomen dat ook moet worden ingespoten (zelfde techniek als de insuline pennen). Dit medicijn is enkel toepasbaar bij type 2 patienten en het stimuleert de nog actieve alvleesklier om op het juiste moment een gepaste hoeveelheid insuline vrij te stellen.
Medische opvolging van diabetes mellitus
Leven met diabetes vergt heel wat kennis en vaardigheden : juiste voeding, gezonde levensstijl, glycemie zelf meten, insuline inspuiten, enz .
Daarom is er educatie mogelijk via 2 kanalen:
Diabetes conventie
Dit is een structuur voor patiënten die met insuline behandeld worden, gestuurd vanuit het ziekenhuis. De diabeteseducator geeft de patient een diabetes opleiding en verdere begeleiding. Alle materiaal (glucometer, teststrips, insuline pennen enz) wordt meegegeven vanuit het ziekenhuis. De patient hoeft dus enkel naar de apotheek voor de medicatie (pillen, insuline). Ook begeleiding door dietist(e) is binnen dit ziekenhuiskader voorzien.
Contactgegevens diabeteseducatoren:
Diabetes type 2 zorgtraject
Dit wordt georganiseerd buiten het ziekenhuis voor patiënten met type 2 diabetes die met maximaal 2 injecties per dag krijgen ofwel maximaal met pillen behandeld worden. Hier gebeurt de educatie door een thuisverpleegkundige en gaat de patient alle materiaal in de apotheek of thuiszorgwinkel halen (gratis mits de vereiste attesten). De huisarts is de primair behandelende geneesheer, de endocrinoloog-diabetoloog adviseert jaarlijks vanuit het ziekenhuis. In bepaalde gevallen kan de huisarts ervoor kiezen om ook educatie in het ziekenhuis te vragen, inclusief voedingsadvies.
Nog meer algemene informatie over diabetes mellitus via internet:
Met de meeste hoogachting en vriendelijke groeten
Dr Jan Van den Saffele
Endocrinoloog-diabetoloog
051 23 62 73: raadpleging op afspraak
